Na terenie Polski można spotkać 13 różnych gatunków sów, z czego 10 należy do gatunków lęgowych, rozmnażających się w naszym kraju. Zaliczają się do nich: puchacz (Bubo bubo), puszczyk (Strix aluco), puszczyk uralski (Strix uralensis), puszczyk mszarny (Strix nebulosa), płomykówka (Tyto alba), pójdźka (Athene noctua), uszatka zwyczajna (Asio otus), uszatka błotna (Asio flammeus), sóweczka (Glaucidium passerinum) oraz włochatka (Aegolium funereus).
Sowy
Bezszelestni łowcy
Na co polują sowy?
Sowy to drapieżne ptaki, występujące niemal na całym świecie (nie znajdziemy ich jedynie na Antarktydzie). Ze względu na skuteczność ich polowania oraz szereg przystosowań nazywane są doskonałymi zabójcami. Większość z nich poluje o zmroku. Zdarzają się jednak gatunki, które prowadzą głównie nocny tryb życia, takie jak np. puszczyk (Strix aluco) oraz dzienny, jak na przykład sowa jarzębata (Surnia ulula).
Czym charakteryzują się sowy?
Sowy, w porównaniu do ptaków dziennych, nie charakteryzują się tak dużą różnorodnością upierzenia. Pióra większości z nich przybierają barwy brązowe czy szare, dające im możliwość kamuflażu. Ponadto, są one niezwykle miękkie. Wynika to z faktu, że górna powierzchnia chorągiewek każdego sowiego pióra jest pokryta aksamitnym puchem. Dzięki temu pióra nie wydają żadnego dźwięku podczas ocierania się o siebie, co umożliwia sowom bezszelestny lot i dodatkowo zwiększa skuteczność ich polowania. Inną charakterystyczną dla sów cechą jest tzw. odwrócony dymorfizm płciowy – samice są większe od samców. Sowy są również jedynymi ptakami o stereoskopowym widzeniu (patrzą, tak jak ludzie, do przodu).
Ile gatunków sów występuje w Polsce?
Niezwykła głowa sowy
Głowa – może się obrócić nawet o 270ᵒ
Dziób – niewielki, haczykowaty
Pióra czuciowe – znajdujące się koło dzioba pióra ostrzegające przed potencjalnymi przeszkodami
Oczy – w przeciwieństwie do innych ptaków umieszczone z przodu głowy
Szlara – cieniutkie piórka wokół oczu zbierające sygnały i kierujące je do uszu
Uszy – asymetrycznie ułożone, schowane pod szlarą, pozwalają
PUSZCZYK ZWYCZAJNY (Strix aluco)
Jak wygląda?
Puszczyki to średniej wielkości sowy cechujące się krępą budową ciała. Występują w dwóch odmianach kolorystycznych – brązowej oraz szarej (występują również osobniki o barwach pośrednich). Charakteryzują się wielkimi, ciemnymi oczami. Nie posiadają charakterystycznych dla niektórych sów pierzastych „uszu”. Samiec i samica szczególnie nie różnią się wyglądem.
Jaki tryb życia prowadzi?
Puszczyk zwyczajny jest gatunkiem, który prowadzi najbardziej nocny tryb życia spośród wszystkich polskich sów. Jest to ptak osiadły, który zazwyczaj spędza długi czas na jednym, określonym terytorium, którego broni. Podstawę jego diety stanowią małe i średnie ssaki, chociaż ptak ten nie jest wybredny i chętnie zjada także ptaki, płazy, gady, ryby czy nawet duże bezkręgowce. Lęgi rozpoczyna zazwyczaj w połowie marca, kiedy samica składa 2-6 jaj. Rodzicom zazwyczaj udaje się wychować średnio 3-4 młode.
Jakie dźwięki wydaje?
Samiec puszczyka pohukuje w typowy dla siebie sposób. Na początku słychać długie, przeciągłe „huuu”, później następuje krótka przerwa, a następnie kilka urywanych, cichszych „hu” i końcowe, donośne „huuu”. Typowy głos samicy puszczyka nazywa się „Kjuwikiem”.
Ciekawostki
- Puszczyk potrafi obracać głowę o niemal 270 stopni!
- Charakteryzuje się tak doskonałym słuchem, że jest w stanie zlokalizować ofiarę nawet pod warstwą grubego śniegu.
- Puszczyk należy do gatunków monogamicznych – często przez całe życie pozostaje wierny jednemu partnerowi, a czasem także jednemu terytorium.
- Puszczyk zwyczajny jest gatunkiem, który prowadzi najbardziej nocy tryb życia spośród wszystkich polskich sów.
USZATKA ZWYCZAJNA (Asio otus)
Jak wygląda?
Uszatki charakteryzują się rdzawobrązowym upierzeniem w ciemne plami i linie. Spód ich ciała jest jaśniejszy. Pióra na piersiach mają długie kreski. Posiadają one charakterystyczne pierzaste „uszy”, od których wzięła się ich nazwa. Mają również charakterystyczne pomarańczowoczerwone oczy. Ubarwienie u samców i samic jest bardzo podobne, ale samice są nieco większe od samców. Samce wyróżniają jaśniejsze spody skrzydeł.
Jaki tryb życia prowadzi?
Uszatka to ptak aktywny głównie nocą, w dzień skrywający się wśród drzew. Prowadzi częściowo osiadły tryb życia, częściowo wędrowniczy i koczowniczy. Żywi się niemal wyłącznie gryzoniami, do rozmiarów szczura. Jedynie okazjonalnie łapie ptaki, płazy i duże owady. Lęgi zazwyczaj odbywa od kwietnia, składając 4-8 jaj.
Jakie dźwięki wydaje?
Typowym odgłosem wydawanym przez samca uszatki jest niskie, głuche pohukiwanie, powtarzane monotonnie w odstępach ok. 2-3 sekund. Samice wydają z siebie zgrzytliwe, dłuższe „yyyy”. Oba te dźwięki często można usłyszeć w duecie.
Ciekawostki
- Najstarsza znana uszatka dożyła aż 27 lat!
- Uszatki często padają ofiarą dziennych drapieżników, a także innych sów.
- W Serbii znajduje się miasteczko Kikinda, które nazywane jest światową stolicą sów. Co roku zimą zlatuje się do niego wiele osobników uszatki.
PÓJDŹKA ZWYCZAJNA (Athene noctua)
Jak wygląda?
Pójdźki charakteryzują się krępą budową ciała, dużą i spłaszczoną głową oraz krótkim ogonem. Wierzch ich ciała ma brązowoszary kolor pokryty jasnymi cętkami. Spód ciała jest jasny (biały lub kremowy), pokryty podłużnymi, brązowymi plamkami. Cechują się również żółtymi oczami. To jedna z naszych najmniejszych sów.
Jaki tryb życia prowadzi?
Pójdźka jest ptakiem aktywnym zarówno w dzień, jak i w nocy. Najbardziej aktywna jest jednak o świcie oraz o zmierzchu. Prowadzi osiadły tryb życia. Zjada przede wszystkim duże owady, dżdżownice i niewielkie gryzonie. Dietę tą uzupełniają ptaki i płazy. Gatunek ten wyprowadza jeden lęg w roku zazwyczaj pod koniec kwietnia, kiedy samica składa 4-5 jaj.
Jakie dźwięki wydaje?
Charakterystyczny głos terytorialny samca to przeraźliwe, wysokie „guuk” lub „puuijć”, od którego wzięła się nazwa tego gatunku (dźwięk ten przypomina słowo pójdź).
Ciekawostki
- Kiedy pójdźka jest zaniepokojona, charakterystycznie dyga się i kiwa.
- Według mitologii greckiej pójdźka symbolizuje mądrość, związaną z boginią Ateną.
- Pójdźka nie buduje gniazd – swoje jaja składa np. w dziuplach, na próchnie lub wewnątrz konstrukcji ludzkich, takich jak opuszczone budynki i otwory wentylacyjne.
- Charakterystyczny głos terytorialny samca to przeraźliwe, wysokie „guuk” lub „puuijć”, od którego wzięła się nazwa tego gatunku (dźwięk ten przypomina słowo „pójdź”).
