Pieśń godową kosów można podzielić na około 2-sekundowe strofy, między którymi występują około 3-sekundowe przerwy. O świcie, podczas sezonu lęgowego, kosy śpiewają przez około 20-30 minut. O zmierzchu pauzy między poszczególnymi strofami są nieco dłuższe. Samce śpiewają tę pieść zazwyczaj z dwóch lub trzech wyeksponowanych miejsc, które co chwila zmieniają.
Ptaki śpiewające
Radio przyrody
Co wyróżnia ptaki śpiewające?
Ptaki śpiewające to podrząd ptaków z rzędu Wróblowych Passeriformes. Obejmuje on około 4900 gatunków. Charakterystyczną cechą tej grupy ptaków jest specyficzna budowa krtani i podniebienia, co umożliwia im wydawanie różnorakich odgłosów godowych, które tworzą wyszukany ptasi śpiew. Ich krtań, zwana inaczej syrinx składa się z 8-9 mięśni głosowych. Dla porównania człowiek ma takich mięśni zaledwie 7.
Dlaczego ptaki śpiewające migrują?
Wiele gatunków ptaków śpiewających w ciągu roku migruje. Czynią to głównie na zimę z powodu mniejszej dostępności pokarmu oraz spadku temperatur. Odlatują wtedy do rejonów cieplejszych, by na nich przeczekać zimę, a po jej upływie powracają do poprzedniego miejsca.
Podczas gdy niektóre ptaki, takie jak np. jaskółka dymówka Hirundo rustica, w poszukiwaniu cieplejszego miejsca odlatują aż do południowej Afryki, inne wybierają mniej odległe miejsca – np. pokrzewka czarnołbista Sylvia atricapilla.
Dlaczego ptaki śpiewają?
1. OZNACZAJĄ W TEN SPOSÓB SWOJE TERYTORIUM
2. OSTRZEGAJĄ PRZEDSTAWICIELI SWOJEGO GATUNKU PRZED NIEBEZPIECZEŃSTWAMI
3. WABIĄ SAMICE TEGO SAMEGO GATUNKU
4. UTRZYMUJĄ KONTAKT ZE STADEM LUB INNYMI OSOBNIKAMI
Przykłady polskich ptaków śpiewających
KOS (Turdus merula)
Jak wygląda?
Kos to średniej wielkości ptak o długości ciała ok. 24-27 cm. Samce charakteryzują się czarnym upierzeniem oraz żółtym dziobem. W przypadku samic pióra zabarwione są w dużej części ciemnobrązowo, a kolor dziobu nie jest aż tak wyrazisty jak u samców. Charakterystyczna dla kosów jest również obrączka wokół oczu podobna kolorystycznie do koloru dzioba – u samców jest ona wyraźniejsza niż u samic.
Jaka jest pieśń godowa kosów?
Ciekawostki
- Kosy mają bardzo dobrze rozwinięte zmysły, przede wszystkim wzroku i słuchu. Dzięki bardzo wyczulonemu słuchowi są w stanie zlokalizować bezkręgowce znajdujące się pod ziemią!
- W wielu krajach kosom nadaje się różne właściwości: w Polsce kojarzą się ze smutkiem i melancholią, w Wielkiej Brytanii uważa się, że przynoszą szczęście, a w Szkocji są one symbolem miłości.
- Kosy coraz częściej występują na terenach miast, gdyż przystosowały się do życia w pobliżu ludzi, zasiedlając parki i ogrody.
SIKORA BOGATKA (Parus major)
Jak wygląda?
Sikorka bogatka to mały, powszechnie występujący w Polsce ptak. To największa spośród europejskich gatunków sikor. Wierzch jej ciała ma oliwkowy kolor. Spód jest żółty, z czarną pręgą tworzącą tzw. krawat. Skrzydła i ogon mają niebieskoszary kolor, a u nasady lotek zauważyć można biały pasek. Jej dziób jest czarny, tęczówki ciemnobrązowe, a nogi szaroniebieskie. Różnica pomiędzy samicami a samcami sikorki bogatki polega na wyglądzie krawatu – u samców jest on szerszy i dłuższy, a u samic węższy oraz miejscami przerywany.
Jaki jest głos bogatki?
U sikorki bogatki zarejestrowano ponad 200 różnych głosów. Samce wyróżnia śpiew charakteryzujący się prostotą, dużym repertuarem głosów oraz donośnym brzmieniem. Zwykle jest to „cicibej cicibej” lub „si si trn” powtarzane wielokrotnie. Ich pieśń można usłyszeć już w okresie przedwiośnia. Najczęściej śpiewają one wiosną, ale także w słoneczne dni zimy czy lata. Sikorka bogatka posiada umiejętność naśladowania głosów kontaktowych innych ptaków.
Ciekawostki
- Sikorki bogatki potrafią w ciągu doby zjeść pokarm ważący niemal tyle ile one same.
- Najdłużej żyjąca znana sikorka dożyła wieku aż 25 lat!
- W porównaniu do innych ptaków sikorki bogatki to śpiochy – podczas gdy inne ptaki śpiewają wczesnym rankiem, bogatki są w stanie spać aż do południa.
SŁOWIK SZARY (Luscinia luscinia)
Jak wygląda?
Słowik szary cechuje się brakiem wyraźnego dymorfizmu płciowego. Jego pióra mają rdzawobrązowy kolor z oliwkowym odcieniem. Spód jego ciała jest jaśniejszy, na piersi ma czarne plamki. Długość ciała wynosi ok. 16-18 cm.
Jaka jest pieśń godowa słowika szarego?
Pieśń słowika szarego należy do jednych z najbardziej donośnych i efektownych spośród wszystkich ptaków występujących w Polsce. Składa się ona z około 5-sekundowych fraz oddzielonych od siebie około 3-5 sekundowymi przerwami. Na końcu każdej pieśni pojawia się charakterystyczna terkocząca zwrotka.
Ciekawostki
- Słowik szary prowadzi skryty tryb życia, dlatego ciężko jest go wypatrzeć, za to dużo łatwiej usłyszeć.
- Wczesną wiosną samce słowika szarego poszukujące partnerek śpiewają niemal od północy do samego rana.
- Śpiew słowika był w przeszłości otaczany różnymi legendami i mitami, jest także elementem wielu utworów literaturowych.
KAPTURKA – POKRZEWKA CZARNOŁBISTA (Sylvia atricapilla)
Jak wygląda?
Kapturka to niewielki, częściowo wędrowny ptak, który bardzo licznie występuje na terenie Polski. W przeciwieństwie do innych gatunków pokrzewek, u kapturki wyraźnie widoczny jest dymorfizm płciowy. Dla samców charakterystyczna jest czarna czapeczka sięgająca do krawędzi oka. Wierzch ciała kapturki jest popielatoszary, a spód wyraźnie jaśniejszy – białawy (na piersi srebrnoszary). Policzki i potylica są szare, tak jak dziób oraz nogi. Czapeczka u samicy kapturki ma bardziej rdzawy kolor, a wierzch jej ciała jest bardziej brązowy niż w przypadku samców. Jej boki są zaś płowożółte.
Jaka jest pieśń kapturki?
Charakterystyczna dla kapturki piosenka to cichy świergot, czyste, harmonijne pogwizdywanie, które kończy się głośnymi, wyraźnymi gwizdami. Trwa ona około 2,5 minuty i jest powtarzana po niedługiej przerwie.
Ciekawostki
- Kapturki budują swoje gniazda nisko nad ziemią.
- W przypadku zagrożenia kapturki często udają ranne lub zaczynają zachowywać się w nietypowy sposób, aby odciągnąć uwagę drapieżnika od gniazda.
- Kiedy kapturka jest zdenerwowana, wydaje specyficzne dźwięki, które przypominają głośne i szybkie uderzenia kamienia o kamień.
SIKORA CZARNOGŁÓWKA (Poecile montanus)
Jak wygląda?
Czarnogłówka to niewielki ptak, który charakteryzuje się grubą szyją i dużą głową. Wierzch jej ciała ma brązowoszary kolor, a spód – beżowobiały. Na głowie widoczna jest sięgająca do krawędzi grzbietu czarna czapeczka, której to ptak zawdzięcza swoją nazwę. Za karkiem czapeczka przechodzi w kształt krawacika. Na podgardlu występuje również czarny, szeroki krawat o rozmytych brzegach. Policzki czarnogłówki mają kolor biały. Na skrzydłach widoczne są przejaśnienia, które odróżniają ją od bardzo podobnie wyglądającej sikorki ubogiej. Jej dziób jest krótki i czarny. Boki ciała mają płowy kolor. Obie płcie w przypadku tego gatunku są ubarwione jednakowo.
Jak brzmi głos czarnogłówki?
Czarnogłówka wabi ostrym, nosowym „spici dedet da dee” bądź niewyraźnym „dej-dej”. Jej śpiew składa się z fletowych, opadających dźwięków. Kiedy znajduje się ona w grupie, można usłyszeć piszczące „ti ti”. Jej piosenka „sju sju sju” o piszczącym dźwięku opada w poszczególnych momentach. Odgłosy te można usłyszeć niemal przez cały czas.
Ciekawostki
- Czarnogłówka jest ptakiem terytorialnym i monogamicznym, który często łączy się w pary na całe swoje życie.
- Jest ona łudząco podobna do sikorki ubogiej.
- Kiedy samica czarnogłówki wysiaduje jaja, samiec przynosi jej pożywienie, a czasem nawet ją karmi.
