Jaworzyna karpacka Sorbo aucupariae-Aceretum pseudoplatani to wielogatunkowy, żyzny las liściasty rozwijający się na stromych stokach i zboczach skalnych. Charakteryzuje się glebami silnie szkieletowymi, często z rumoszem skalnym, głazami i blokami skalnymi. W drzewostanie dominuje jawor Acer pseudoplatanus, klon zwyczajny Acer platanoides lub lipa szerokolistna Tilia platyphyllos.
Jaworzyna karpacka
Lasy na stromych zboczach – poznaj tajemnice jaworzyny karpackiej
Czym jest jaworzyna karpacka?
Jakie warunki sprzyjają występowaniu jaworzyny?
Jaworzyny rozwijają się na stromych, cienistych zboczach górskich o nachyleniu 20–50º, zazwyczaj o ekspozycji północnej lub wschodniej, gdzie często zachodzą aktywne procesy erozyjne. Występują one w miejscach o wysokiej wilgotności powietrza i gleby, a więc często przy strumieniach lub źródłach. Gleby są żyzne i bogate w próchnicę, ale jednocześnie silnie szkieletowe i kamieniste. Ten typ lasu spotykamy w naszym kraju wyłącznie w górach i na południowym pogórzu.
Nie tylko w Polsce
Jaworzyna karpacka nie występuje jedynie na terenie Polski, ale także w innych krajach pasma Karpat:
- Słowacja – w Niżnych Tatrach, w Wielkiej i Małej Fatrze, w Tatrach Zachodnich
- Czechy i Austria – ma granicach z Karpatami Zachodnimi, lecz fragmentarycznie
- Ukraina – w Karpatach Wschodnich
Specyfikacja roślinności jaworzyny karpackiej
Wśród krzewów, gatunkami charakterystycznymi dla jaworzyny karpackiej są: porzeczka skalna (Ribes petraeum), róża alpejska (Rosa pendulina), wiciokrzew czarny (Lonicera nigra), porzeczka czerwona (Ribes spicatum) i agrest (Ribes uva-crispa).
Jaworzyna karpacka wyróżnia się bogactwem roślinności runa leśnego. Można tu spotkać wiele gatunków roślin kwitnących, takich jak:, kokoryczka okółkowa (Polygonatum verticillatum), miesiącznica trwała (Lunaria rediviva), naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea, starzec gajowy (Senecio nemorensis), szałwia omszona (Salvia nemorosa), lapiężnik biały (Petasites albus), jaskier platanolistny (Ranunculus platanifolius) czy też wilczomlecz migdałolistny (Euphorbia amygdaloides). Obecne są także liczne gatunki paproci, na przykład paprotnik kolczysty (Polystichum aculeatum) i języcznik zwyczajny (Asplenium (Phyllitis) scolopendrium) – jeden z najbardziej rozpoznawalnych gatunków paproci, o długich, niepodzielonych liściach, który rośnie w szczelinach skał wapiennych. Ze względu na warunki, jakie panują w ekosystemie tego typu, znajdziemy tu rośliny wilgociolubne i azotolubne, na przykład pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus) czy czarny bez (Sambucus nigra). Mimo bogatej szaty roślinnej, pierwszymi roślinami rzucającymi się w oczy w jaworzynie są oczywiście drzewa. Kluczowym składnikiem drzewostanu tego typu siedliska leśnego jest jawor (Acer pseudoplatanus), często z domieszką jarzębiny (Sorbus aucuparia), buka (Fagus sylvatica), świerka (Picea abies) i jodły (Abies alba). Wśród drzew liściastych można wymienić także wiąza górskiego (Ulmus glabra), lipę szerokolistną (Tilia platyphyllos), a czasem jesion wyniosły (Fraxinus excelsior).
