Gatunki drzew

JESION WYNIOSŁY (Fraxinus excelsior)

Jak wygląda?

Jesion wyniosły to duże drzewo, często spotykane w polskich lasach liściastych. Preferuje zwłaszcza miejsca z dużą ilością słońca – jest gatunkiem światłolubnym, często spotykanym na obrzeżach lasów, ale także w zadrzewieniach śródpolnych. Cechuje się skręconymi pędami oraz szarą korą. Charakterystyczną cechą jesionu są duże liście, złożone zwykle z 5-9 lancetowatych listków, które w okresie jesiennym zmieniają kolor na złoty. Małe, niepozorne, zielone bądź fioletowe kwiaty jesionu pojawiają się na wiosnę. Jesion osiąga zazwyczaj wysokość od 20 do 30 metrów.

Ciekawostki

• Jesion wyniosły należy do gatunków tolerancyjnych, które rosną dobrze w różnych warunkach klimatycznych i glebowych.
• Drewno jesionu charakteryzuje się twardością, wytrzymałością oraz ciężkością. Dawniej używano je do produkcji lanc oraz strzał, a jeszcze wcześniej – oszczepów dla atletów podczas pierwszych igrzysk olimpijskich. Obecnie, drewno jesionu wykorzystuje się do produkcji cennych mebli, parkietów, sprzętu sportowego czy instrumentów muzycznych.

WIERZBA KRUCHA (Salix fragilis)

Jak wygląda?

Wierzba krucha należy do najbardziej rozpoznawalnych drzew wilgociolubnych w Polsce.
Jest drzewem o zmiennym wyglądzie, który zależy od gatunku oraz warunków
środowiskowych, w których rośnie. Cechuje się elastycznymi gałęziami, które często
ukorzeniają się w wodzie lub wilgotnym podłożu. Liście wierzby są wąskie, zwykle zielone z
wierzchu i białawo-szarawe z dołu. Jej żółte, drobne kwiaty pojawiają się na wiosnę, przed
liśćmi. Jako gatunek wilgociolubny, wierzba krucha często rośnie nad brzegami jezior,
strumieni i rzek. Jest często jednym z pierwszych drzew rosnących na wilgotnych terenach.

Ciekawostki

• Wierzba ze względu na jej częste występowanie nad brzegami rzek nazywana jest
  inaczej „królową brzegów rzecznych”.

• Drewno tego gatunku charakteryzuje się miękkością i elastycznością, co sprawia, że
  jej gałęzie są idealne do budowy koszy i wiklinowych mebli oraz plecionkarstwa.

• Korzenie wierzby charakteryzują się zdolnością do absorbowania nadmiaru wody z
  gleby – dzięki temu wierzby odgrywają istotną rolę w ochronie brzegów rzecznych
  przed erozją.

BRZOZA BRODAWKOWATA (Betula pendula)

Jak wygląda?

Cechą charakterystyczną brzozy jest jej biała kora, która wyróżnia ją pośród innych drzew. Jest ona bardzo powszechnym w Polsce drzewem – występuje na terenie całego kraju. Liście brzozy są niewielkie, o ząbkowanych brzegach. Wiosną, zanim pojawią się liście, zaobserwować możemy wiatropylne kwiaty. Osiąga ona zazwyczaj od 15 do 25 metrów wysokości.

Ciekawostki

• Brzoza znana jest z wytwarzania dużej ilości soków, które są wykorzystywane do tworzenia soku brzozowego lub syropu.

• Drewno brzozy charakteryzuje się zarówno lekkością, elastycznością, jak i wytrzymałością, co czyni je idealnym surowcem do produkcji mebli, sklejki i innych wyrobów.
• Kiedy brzoza zostanie zaatakowana przez muchówki, wytwarza zgrubienia, które prowadzą do powstania drewna czeczotowego będącego surowcem wykorzystywanym do tworzenia bardzo cennych mebli.

OLSZA CZARNA (Alnus glutinosa)

Olsza czarna, zwana również olchą, jest drzewem średniej wielkości, które jest charakterystyczne dla terenów wilgotnych. Cechuje się ciemnobrunatną korą oraz ciemnozielonymi, lekko ząbkowanymi liśćmi o sercowatym kształcie. W okresie jesiennym zmieniają barwę na złoto-brązową. Drobne, purpurowe kwiaty olchy pojawiają się przed liśćmi na wiosnę. Owocem są niewielkie owocostany, przypominające małe szyszki i często wiszące na drzewie nawet do wiosny.

Ciekawostki

• Olsza czarna pełni istotną ochronę w ochronie gleby oraz filtracji wody.

• Z uwagi na jej preferencje do wzrostu na terenach wilgotnych i podmokłych, bywa nazywana „panią na bagnach”.

• Korzenie olchy mają zdolność wiązania atmosferycznego azotu. Dlatego też drzewa te są istotnym elementem ekosystemów rzecznych. 

• Olsze czarne porastające bagienne siedliska tworzą charakterystyczny typ lasu – ols.

• Drewno olchy zachowuje dużo większą trwałość, kiedy jest przechowywane pod wodą, dlatego jest bardzo często wykorzystywane w budownictwie wodnym.
• Drewno ochy może niekiedy wywołać stany zapalne skóry i alergie.

KLON JAWOR (Acer pseudoplatanus)

Jak wygląda?

Klon jawor jest jednym z najpiękniejszych drzew Polski. Charakteryzuje się on szerokimi, dłoniastymi, lekko ząbkowanymi liśćmi, które sprawiają, że trudno jest go pomylić z jakimkolwiek innym drzewem. Cechują go również skręcone pędy. Kora starszych drzew łuszczy się fragmentami, co powoduje, że pień jest wielokolorowy. Kwiaty jaworu pojawiają się w okolicach kwietnia i maja, przed liśćmi. Są one drobne i niepozorne z wyglądu. Klon jawor osiąga zazwyczaj wysokość od 20 do 30 metrów.

Ciekawostki

• Jawor znany jest również pod nazwą „mleczne drzewo”, którą zawdzięcza białemu sokowi, który wydziela.
• Jest on gatunkiem tolerancyjnym, co oznacza, że rośnie dobrze w różnych warunkach glebowych i klimatycznych.
• Drewno klonu jaworu jest twarde i bardzo wartościowe. Wykorzystuje się je do produkcji mebli, forniru, oklein czy parkietów. Często wykonuje się z niego również przedmioty wymagające toczenia. 
• Drewno jaworu używane jest jako drewno modelarskie w odlewniach metali.

DĄB SZYPUŁKOWY (Quercus robur)

Jak wygląda?

Dąb to niezwykle charakterystyczne drzewo stanowiące ikoniczny element polskich lasów. Cechuje się grubym, masywnym pniem oraz rozłożystą koroną i gęstymi gałęziami. Może osiągać nawet do 40 metrów wysokości.  Ma on zazwyczaj duże, błyszczące, łagodnie wcięte liście, które jesienią zmieniają kolor na złoto-brązowy. Jego kwiaty są drobne i niepozorne – stanowią natomiast istotne źródło pyłku i nektaru dla owadów zapylających. Dąb znany jest również z produkowania dużej ilości żołędzi, które są pokarmem dla wielu dzikich zwierząt.

Ciekawostki

• Dąb nazywany jest inaczej „królem lasu”, ze względu na swój charakterystyczny wygląd.
• Jest on gatunkiem długowiecznym – nierzadko żyjącym więcej niż 500 lat.
• Drewno dębu jest cenione za trwałość i twardość, które są wynikiem dużej ilości garbników chroniących drzewo przed zgnilizną. Należy do jednego z najbardziej poszukiwanych rodzajów drewna. 
• Dębina wykorzystywana jest m. in. w budownictwie, stolarstwie, meblarstwie, a także w winiarstwie.
• Dąb szypułkowy zanurzony przez wiele lat w wodzie lub bagnie nazywany jest czarnym dębem lub polskim hebanem, którego drewno na skutek różnych reakcji czernieje. Zyskuje w ten sposób niezwykły wygląd, nie tracąc jednocześnie na wytrzymałości. Wykorzystuje się je do produkcji wysokiej klasy mebli.

BUK ZWYCZAJNY (Fagus sylvatica)

Jak wygląda?

Buk zwyczajny to duże drzewo, które charakteryzuje się gładką korą o szarym kolorze. Liście buka są duże, ząbkowane i zaostrzone na końcach. Na jesień zmieniają barwę na złoto-brązową. Drobne, niepozorne kwiaty buka pojawiają się przed liśćmi w okolicach kwietnia i maja. Buk osiąga zwykle wysokość od 20 do 35 metrów. Jest on jednym z najbardziej wartościowych gatunków drzew liściastych występujących w Polsce. 

Ciekawostki

• Drewno buka jest ciężkie, twarde i ciężko łupliwe, lecz mimo tego dość proste w obróbce. Świetnie sprawdza się w przypadku produkcji mebli giętych, przedmiotów gospodarstwa domowego czy zabawek. 
• Z bukowego drewna wytwarza się papier i węgiel drzewny.
• Dąb najlepiej rośnie na żyznych i wilgotnych glebach.

GRAB POSPOLITY (Carpinus betulus)

Jak wygląda?

Grab pospolity to średniej wielkości drzewo, które jest często wybierane do sadzenia w parkach czy ogrodach w celach ozdobnych. Występuje również naturalnie w polskich lasach liściastych i mieszanych. Charakterystycznymi cechami grabu są gładka, szara kora, pokryta u starszych drzew jaśniejszymi, pionowymi pręgami oraz drobno ząbkowane liście, które na jesień zmieniają kolor na żółty. Drobne i niepozorne kwiaty grabu pojawiają się przed liśćmi, w okolicach kwietnia i maja. Drzewo to osiąga zwykle wysokość od 15 do 25 metrów.

Ciekawostki

• Grab pospolity należy do gatunków cieniolubnych, dlatego też nierzadko wchodzi w skład warstw wtórnych w lasach liściastych.
• Drewno grabu jest bardzo twarde, sprężyste i ciężkie. Cechuje się trudnością w obróbce. Najlepiej nadaje się do toczenia oraz produkcji instrumentów muzycznych. Dawniej budowano z niego koła młyńskie. 
• Drewno grabu jest najbardziej kalorycznym drewnem opałowym.
• Graby nie należą do długowiecznych drzew – najstarszy znany grab z Gołuchowa ma jedynie 220 lat.

SOSNA ZWYCZAJNA (Pinus sylvestris)

Jak wygląda?

Sosna to zdecydowanie dominujące w polskich lasach drzewo. Charakteryzuje się długimi, szpilkowatymi igłami oraz specyficznymi szyszkami, osadzonymi pojedynczo lub po 2-3. Szyszki te osadzone są na krótkich szypułkach i osiągają ok. 3-7 cm długości. Korona sosny ma stożkowaty kształt. Drzewo to może osiągać wysokość od 20 do 40 metrów. Na wiosnę przypada okres kwitnienia sosny, która produkuje niewielkie kwiaty w żółtym kolorze.

Ciekawostki

• Sosna jest gatunkiem pionierskim – jest odporna na suszę i wiatr oraz dobrze rośnie na ubogich glebach.
• Drewno sosny charakteryzuje się lekkością i wytrzymałością, które sprawiają, że jest ono idealne do budowy domów, mebli oraz innych wyrobów.
• Sosna jest źródłem żywicy, która dawniej była wykorzystywana do produkcji smoły i lakierów, konserwacji statków czy balsamowania zwłok.

ŚWIERK POSPOLITY (Picea abies)

Jak wygląda?

Świerk należy do najważniejszych gatunków drzew iglastych w Polsce. Może osiągać nawet do 40-50 metrów wysokości. Jego igły są krótkie, ciemnozielone, pojedyncze i szpilkowate. Świerk charakteryzuje się stożkowatą koroną z opadającymi gałęziami. Drzewo to cechuje się zwisającymi, jasnobrązowymi, błyszczącymi szyszkami. 

Ciekawostki

• Świerk jest bardzo odporny na mróz – dlatego może przetrwać nawet w surowych warunkach zimowych.
• Świerkowe drewno jest cenione ze względu na swoją wytrzymałość, lekkość oraz łatwość obróbki. Te cechy sprawiają, że jest ono często wykorzystywane w przemyśle budowlanym, stolarskim czy papierniczym. 
• Drewno świerku nierzadko wybierane jest również przez lutników do produkcji pudeł rezonansowych i instrumentów muzycznych, w szczególności skrzypiec.