Dawny Kamieniołom

Dawny kamieniołom na terenie Pańskiej Góry

Pańska Góra, dawniej zwana Lanckoroną, to wzniesienie o wysokości 428–432 m n.p.m. w Beskidzie Małym, górujące nad Andrychowem. Jej stoki charakteryzują się zróżnicowanym zagospodarowaniem: od strony wschodniej znajdują się ogródki działkowe, od północnej łąki i las, od zachodniej sad, a od południowej gęsty las. U podnóża góry płynie potok Młynówka, a nieopodal rozciąga się Staw Anteckiego. Przez szczyt przebiega zielony szlak turystyczny z Andrychowa na Leskowiec, oferujący rozległe widoki na okoliczne pogórze.

W historii tego miejsca ważną rolę odegrał kamieniołom wapieni, niegdyś funkcjonujący na terenie Pańskiej Góry. Wapienie te, pochodzące z ery mezozoicznej, były tu naturalnie obecne i stanowiły podstawę działalności wydobywczej. Ślady dawnej eksploatacji widoczne są do dziś, m.in. w postaci Skałek Andrychowskich, będących zarówno efektem procesów geologicznych, jak i działalności człowieka.

Pańska Góra jest nie tylko obiektem o walorach krajobrazowych i turystycznych, ale również geologicznych. Zbudowana jest z utworów fliszowych (warstwy lgockie) oraz z wapieni jurajskich, kredowych i eoceńskich, które występują tu jako porwak tektoniczny. Szczególne znaczenie mają organogeniczne wapienie eoceńskie – to najbardziej reprezentatywne odsłonięcie tego typu skał w regionie. W podłożu zachowały się też ślady dawnych zespołów mięczaków (tanatocenoza), co czyni to miejsce cennym dla badań paleontologicznych.

Oprócz wartości geologicznych i paleontologicznych, Pańska Góra miała także znaczenie gospodarcze. W przeszłości funkcjonował tu młyn Anteckich, którego praca była możliwa dzięki systemowi stawów i potoków, świadczących o zorganizowanej gospodarce wodno-przemysłowej u podnóża góry.

Pańska Góra Andrychów pocztówka
Andrychów – Pańska Góra, pocztówka z kolekcji Miejskiej Biblioteki Publicznej w Andrychowie, przekazana do Archiwum Gminy Andrychów, aga.edu.pl
Pańska Góra Andrychów pocztówka
Andrychów – Pańska Góra, pocztówka z kolekcji Andrzeja Janusa, Archiwum Gminy Andrychów, aga.edu.pl

Fundusze Europejskie dla Małopolski
Rzeczpospolita Polska
Dofinansowano przez Unię Europejską
Małopolska